Denklik nedir?
Denklik (Anerkennung), Türkiye'deki diplomanızın veya meslek belgenizin Almanya'da resmî olarak tanınmasıdır. Yetkili kurum, belgenizi Almanya'daki karşılığıyla karşılaştırır. Sonuçta eşdeğer olup olmadığına karar verir.
Birçok çalışma vizesinde denklik temel şarttır. Örneğin §18a, meslek eğitimi Almanya'da tam denklik almış nitelikli işçilerin çalışma iznidir. Bu nedenle denklik süresi, tüm Almanya planınızın takvimini etkiler.
Başvuruyu hangi kuruma yaparsınız?
Yetkili kurum mesleğinize ve çalışacağınız eyalete göre değişir. Doğru kurumu bulmak için resmî Anerkennungs-Finder aracını kullanabilirsiniz. Bu araç, meslek ve şehir girdiğinizde size yetkili kurumu gösterir.
- Üniversite diplomaları: ZAB (Yabancı Eğitim Merkezi Ofisi). ZAB, yurt dışı üniversite diplomalarını değerlendiren merkezi kurumdur.
- Ticari ve sanayi meslekleri: IHK FOSA. IHK FOSA, sanayi ve ticaret odalarının ortak denklik merkezidir.
- Zanaat meslekleri: ilgili Handwerkskammer (zanaat odası).
- Sağlık meslekleri: ilgili eyaletin yetkili makamı.
Denklik ne kadar sürer?
Resmî portal Anerkennung in Deutschland, süreci iki aşamada anlatır. Kurum önce başvurunuzun ulaştığını en geç 1 ay içinde bildirir. Eksik belge varsa bu bildirimde ister.
Belgeleriniz tamamlandıktan sonra karar en geç 3–4 ay içinde çıkar. Kurumun becerilerinizi ayrıca ölçmesi gerekirse süre uzayabilir. Bu ölçüme yeterlilik analizi denir.
Üniversite diplomanız için ZAB'dan diploma değerlendirmesi (Zeugnisbewertung) alacaksanız, bu işlem yaklaşık 3 ay sürer. İşvereniniz hızlandırılmış nitelikli işçi prosedürünü (§81a) başlatırsa, denklik kurumu belgeler tamamlandıktan sonra 2 ay içinde karar verir.
Pratikte en çok zamanı eksik belgeler kaybettirir. Tercümeleri, onayları ve iş deneyimi belgelerini başvurudan önce eksiksiz hazırlamak süreyi kısaltır.
Denklik ne kadar tutar?
Denklik ücreti mesleğe ve kuruma göre büyük farklılık gösterir. Resmî portal ücretin birkaç yüz € tutabileceğini belirtir. ZAB diploma değerlendirmesinin ücreti 208 €'dur, ikinci nüshası 104 €'dur.
Kurum ücretine ek olarak başka masraflar da çıkar. Bu masrafları bütçenize baştan ekleyin. Ücretler değişebilir; başvurudan önce yetkili kurumun güncel ücretini kontrol edin.
- Belgelerin yeminli tercümesi.
- Belge onayları (noter veya resmî onay).
- Gerekirse uyum eğitimi veya sınav masrafları.
- Gerekirse seyahat masrafları.
Masraf desteği var mı?
Almanya'da yaşayanlar için Anerkennungszuschuss adlı bir masraf desteği vardır. Bu destek en fazla 600 €'dur. Desteği denklik başvurusundan önce istemeniz gerekir. Türkiye'de yaşayan adaylar bu destekten yararlanamaz.
Almanya'da işsiz olanların masraflarını İş Ajansı veya Jobcenter karşılayabilir. İşvereniniz de masrafları üstlenebilir. Denklik masrafları ayrıca Almanya'daki vergi beyannamesinde gider olarak yazılabilir.
Ücretsiz resmî danışmanlık da vardır
Denklik konusunda ücretsiz danışmanlık veren resmî kurumlar vardır. Bu kurumlar karar vermez; kararı her zaman yetkili denklik kurumu verir. Ancak sizi doğru kuruma yönlendirir ve belgelerinizi kontrol ederler.
- ZSBA (Zentrale Servicestelle Berufsanerkennung): Federal İş Ajansı bünyesindedir. Yurt dışından başvuranlara meslek ve eyalet seçiminde yardım eder, belgeleri kontrol eder ve dosyayı yetkili kuruma iletir.
- "Almanya'da Çalışmak ve Yaşamak" danışma hattı: BAMF ve Federal İş Ajansı'nın ortak hattıdır. Telefon: +49 30 1815-1111. Yazılı olarak da soru sorabilirsiniz.
- AHK ProRecognition: Alman-Türk Ticaret ve Sanayi Odası bünyesindeki ücretsiz denklik danışmanlığıdır. Önce ön değerlendirme formunu doldurursunuz. E-posta: prorecognition@dtr-ihk.de
- IQ programı: Kısmi denklikten sonra eksikleri tamamlamak için ücretsiz yeterlilik kursları sunar.
Karar çıktıktan sonra ne olur?
Karar üç şekilde çıkabilir: tam denklik, kısmi denklik veya ret. Kısmi denklik ya da ret kararında eksikleriniz yazılı olarak belirtilir. Bu eksikleri bir uyum önlemiyle tamamlayabilirsiniz.
Hemşirelik gibi düzenlenmiş mesleklerde genellikle iki seçeneğiniz olur. Bir uyum kursuna (Anpassungslehrgang) katılabilir veya bir bilgi sınavına (Kenntnisprüfung) girebilirsiniz. Eksikleri Almanya'da tamamlamak için §16d vizesi gündeme gelebilir. Bu vize için A2 dil seviyesinde Almanca istenir.
Başvuru için hangi belgeleri hazırlamalısınız?
Kesin belge listesini yetkili kurum belirler. Yine de çoğu başvuruda aşağıdaki belgeler istenir. Bu belgeleri erkenden toplamak, 1 aylık ilk bildirimde eksik çıkma riskini azaltır.
- Diploma ve not dökümü (transkript).
- Eğitiminizin içeriğini ve süresini gösteren belgeler.
- İş deneyimini gösteren belgeler; örneğin SGK hizmet dökümü ve iş yeri yazıları.
- Pasaport veya kimlik belgesi.
- Belgelerin kurumun istediği biçimde yapılmış tercümeleri ve onayları.
Gökdemir Group bu süreçte ne yapar?
Resmî danışmanlık kurumları size bilgi ve yönlendirme sağlar. Gökdemir Group ise denklik sürecini dil eğitiminiz ve vize başvurunuzla birlikte tek bir plan içinde koordine eder. Belgelerinizi kontrol ediyor, eksikleri başvurudan önce tespit ediyor ve süreci adım adım takip ediyoruz.
